Strona Piotra Szymanika

Strona w 100% o trociach i 這sosiach

 

 Por闚nanie 這sosia i troci w璠rownej 

 

Opracowane na podstawie: "Ryby s這dkowodne Polski" - Maria Bryli雟ka

 

Stanowisko systematyczne: Salmo

Rz康: 郵edziokszta速ne, Clupeiformes Goodrich, 1909

Rodzina: 這sosiowate, Salmonidae Bonaparte, 1832

Rodzaj: Salmo Linnaeus, 1758

υso

Tro w璠rowna

Cechy taksonomiczne

      Cia這 這sosia jest wrzecionowate, wyd逝穎ne, w okolicy tu這wia szerokie, nieznacznie bocznie 軼ie郾ione. Najwi瘯sza wysoko嗆 cia豉 znajduje si w okolicy p貫twy grzbietowej i mie軼i si oko這 5 razy w d逝go軼i ca趾owitej ryby. Szeroko嗆 cia豉 zwi您ana jest z kondycj, p販i i stanem fizjologicznym, jednak nie przekracza po這wy najwi瘯szej wysoko軼i ryby. Trzon ogona cienki, p貫twa ogonowa u osobnik闚 m這docianych silnie wci皻a (rys. 3), a u osobnik闚 starszych lekko wci皻a (rys. 1). G這wa do嗆 du瘸, a jej d逝go嗆 jest r闚na lub nieco wi瘯sza od najwi瘯szej wysoko軼i cia豉 i mie軼i si od 4,5 do 5 razy w d逝go軼i ca趾owitej. Wed逝g Schechtla (1925) stosunek ten jest zwi您any z p販i i dla samc闚 wynosi l:4,55. a dla samic l:5,03. Stosunki te mog ulega pewny zmianom zwi您anym z por rozrodu i wyst瘼uj帷ymi w闚czas zmianami w kszta販ie cia豉. Oko  du瞠 stanowi od 14 do 19% d逝go軼i g這wy zale積ie od wieku, p販i i wielko軼i ryby. Paszcza obszerna, silnie uz瑿iona. Ko嗆 g鏔oszcz瘯owa, maxillare u osobnik闚 dojrza造ch p販iowo si璕a do tylnej kraw璠zi oka lub poza ni (rys. 4), u osobnik闚 m這docianych ko嗆 ta si璕a do 鈔odka oka lub nieznacznie poza nie. Stosunek 鈔ednicy oka do d逝go軼i ko軼i g鏔oszcz瘯owej dla osobnik闚 o d逝go軼i cia豉 od 5,0 do 9,9 cm wynosi 1,06:l i odpowiednio dla osobnika o d逝go軼i cia豉 od 10,0 do 14,9 cm 1,09:l,0 (Mills, 1971). Doros貫 samce maj bardziej wyd逝穎n g這w ni samice. Stosunek d逝go軼i przedocznej do 鈔ednicy oka u samc闚 wynosi 4,25:5,40, u samic 3,00:3,75 (Schechtel, 1925). W okresie rozrodu u samc闚 pojawia si na dolnej szcz璚e hak z ko鎍em skierowanym do tylu (rys. 5), co w niekt鏎ych przypadkach mo瞠 utrudnia zamykanie pyska.

Cechy taksonomiczne

    Tro w璠rowna kszta速em cia豉 zbli穎na jest do 這sosia, lecz jest nieco bardziej kr瘼a, lekko bocznie sp豉szczona, walcowata. Najwi瘯sza wysoko嗆 cia豉 wynosi od 16,9 do 23,3% d逝go軼i ca趾owitej (Ewsin, 1976). Trzon ogona szerszy ni u 這sosia. P貫twa ogonowa u osobnik闚 m這docianych wci皻a, a u osobnik闚 starszych zako鎍zenie p貫twy proste lub nawet wypuk貫. G這wa do嗆 du瘸, mie軼i si od 4 do 5 razy w d逝go軼i ca趾owitej. U samc闚 jest ona stosunkowo wi瘯sza ni u samicy. G這wa samca mie軼i si 4,55 razy w d逝go軼i ca趾owitej ryby, podczas gdy u samicy ten stosunek wynosi 5,03 (Schechtel, 1925). U troci z czterech rzek wpadaj帷ych do Morza Bia貫go d逝go嗆 g這wy wynosi od 18,9 do 23,3% d逝go軼i cia豉 (Ewsin, 1976). Podobnie jak u 這sosia, stosunki te mog ulega pewnym zmianom zale積ie od p販i, wieku i wielko軼i ryby. Paszcza obszerna. Ko嗆 g鏔oszcz瘯owa si璕a za tyln kraw璠 oka nieraz do嗆 daleko. U osobnik闚 m這dych o d逝go軼i od 5,0 do 9,9 i od 10,0 do 14,9 cm, ko嗆 g鏔oszcz瘯owa si璕a za tyln kraw璠 oka i jej stosunek do 鈔ednicy oka wynosi dla odpowiednich przedzia堯w d逝go軼i     l,20:l,0 i 1,27:1,0 (Mills, 1971). U osobnik闚 doros造ch samce maj bardziej wysmukl g這w, jednak nie w tak znacznym stopniu jak u 這sosia. Widoczne to jest w stosunku 鈔ednicy oka do d逝go軼i przedocznej, kt鏎y dla samc闚 wynosi od 2,8 do 4,0 a dla samic od 2,0 do 2,6 (G御owska, 1962). W okresie tarta u samc闚 na dolnej szcz璚e pojawia si hak, kt鏎y nie jest tak wyra幡y jak u 這sosia i nie jest zakrzywiony do tylu.

 

Ubarwienie

   Osobniki doros貫 w okresie pobytu w morzu maj barw srebrn; doln cz窷 brzucha jasnosrebrzyst, boki srebrzyste, grzbiet ciemnosrebrzysty, oliwkowosrebrzysty, niebieskawo-popielato-srebrzysty lub br您owosrebrzysty. Na bokach cia豉 wyst瘼uj niezbyt liczne czarne plamy, najcz窷ciej w kszta販ie litery X, kt鏎e za p貫tw grzbietow wyst瘼uj tylko ponad lini boczn. Na ko軼iach pokrywowych widoczne plamy okr庵貫 lub nerkowate. Na p貫twie grzbietowej i t逝szczowej brak plam. W okresie w璠r闚ki tar這wej ubarwienie zmienia si ze srebrnego na oliwkowoszare, ciemnobr您owe, zielonkawooliwkowe, 鄴速awe. R闚nie mo瞠 wyst瘼owa zabarwienie o odcieniu czerwonym. Samce mog mie na bokach cia豉 i g這wie czerwone plamy. Og鏊nie samce s bardziej jaskrawo ubarwione, natomiast samice maj ubarwienie bardziej szare.

   Osobniki m這dociane w okresie 篡cia rzecznego maj ubarwienie zbli穎ne do pstr庵a potokowego, jednak og鏊ny ton ubarwienia jest zielonkawy lub oliwkowozielonkawy. Brzuch jasny, mleczno鄴速y, boki ciemniejsze, ciemnozielon-kawo-鄴速e, przechodz帷e stopniowo w coraz ciemniejsz tonacj w kierunku grzbietu, kt鏎y jest ciemny. Cia這 pokryte jest czarnymi i czerwonymi plamami. Na bokach cia豉 wyst瘼uj du瞠 owalne ciemne plamy narybkowe w liczbie 7-13 na ka盥ym boku. Mi璠zy owalnymi plamami wyst瘼uje czerwona plamka. Na p貫twie t逝szczowej brak czarnych plam i czerwonej obw鏚ki. Wiosn narybek zmienia zabarwienie na srebrzyste i staje si zdolnym do sp造wania do morza, s to ju tzw. smolty. Odr騜nienie 這sosia od troci jest trudne i w celu dok豉dnego okre郵enia nale篡 bra pod uwag przede wszystkim cechy przeliczalne.

Ubarwienie

    Ubarwienie osobnik闚 w okresie pobytu w morzu jest, podobnie jak u 這sosia, srebrne. Brzuch jasnosrebrzysty, boki srebrzyste, w kierunku grzbietu przechodz stopniowo w barw ciemnosrebrzyst, oliwkowosrebrzyst. Na bokach cia豉 wyst瘼uj do嗆 liczne czarne plamy zaokr庵lone, cz瘰to w kszta販ie litery X. Na g這wie wyst瘼uj ciemne, okr庵貫 b康 owalne plamy.U osobnik闚 m這dszych plamy te mog by koloru ciemnobr您owego. Mog one wyst瘼owa na ca造m ciele zar闚no nad, jak i pod lini boczn oraz tak w przedniej, jak i tylnej cz窷ci. Che趾owski (1970) podaje, 瞠 u troci z rzek pomorskich obserwowa: na tu這wiu nad lini boczn od 4 do 205 plam, pod lini boczn od 3 do 108 plam, na trzonie ogona nad lini boczn od 0 do 43 plam, pod lini boczn od 0 do 27 plam, na bokach g這wy od 0 do 28 ciemnych plam. Plamy te wyst瘼uj na p貫twie grzbietowej i t逝szczowej. W okresie tar豉 ubarwienie zmienia si na br您owe, ciemnobr您owe, ciemnoszare, zw豉szcza w partiach brzusznych. Mog wyst瘼owa r騜owe plamy, szczeg鏊nie u samc闚.

    Osobniki m這dociane w okresie 篡cia rzecznego maj ubarwienie bardzo zbli穎ne do ubarwienia pstr庵a potokowego, tote rozr騜nienie form modocianych tych gatunk闚 jest prawie niemo磧iwe. Og鏊ne ubarwienie m這dych troci jest br您owe lub jasnobr您owe. Brzuch jest ja郾iejszy, mleczno鄴速y. Boki cia豉 鄴ttobr您owe, przechodz帷e w br您owe, w kierunku grzbietu ciemniej帷e. Grzbiet br您owy b康 ciemnobr您owy. Na bokach cia豉 czarne i czerwone plamki. Czarne plamki wyst瘼uj tak瞠 na ko軼iach pokrywaj帷ych g這w i na petwie grzbietowej. Na petwie tuszczowej widoczne ciemne plamy, a jej ko鎍owe partie s czerwono zabarwione. Petwy piersiowe, brzuszne i odbytowa jasno-鄴速o-mleczne, nieraz z szarym t貫m. W okresie 篡cia rzecznego na bokach ciaa wyst瘼uj du瞠 szare owalne plamy narybkowe w liczbie od 9 do 14. Mi璠zy nimi mog wyst瘼owa czerwone plamki. W okresie wiosennym u cz窷ci modych troci nast瘼uje zmiana ubarwienia na srebrzyste. Wskutek zachodz帷ych w nich zmian fizjologicznych, sp造waj do morza. Zwane s w闚czas smoltami. W ubarwieniu troci mog wyst瘼owa, opr鏂z ju opisanych, inne r騜nice zwi您ane z warunkami 鈔odowiska i stanem fizjologicznym ryb.

Cechy przeliczalne

    Charakterystyczny jest u 這sosia uk豉d ko軼i wieczka skrzelowego (rys. 4). Ko嗆 przedpokrywowa nie styka si na ca貫j d逝go軼i z ko軼i pokrywow, gdy cz窷ciowo mi璠zy nie wchodzi ko嗆 mi璠zypokrywowa i je rozdziela. Blaszka lemieszowa pi璚iok徠na nieuz瑿iona, trzon uz瑿iony jednym szeregiem z瑿闚. U starszych osobnik闚 z瑿y mog pocz患szy od tylnych wypada. Promieni w b這nie podskrzelowej od (9) 11 do 12. Na pierwszym 逝ku skrzelowym wszystkie wyrostki filtracyjne s  ostre i cierniste. Warto嗆 cech merystycznych jest do嗆 zmienna, dlatego zosta豉 szerzej opisana przez r騜nych autor闚 i zestawiona w tabeli 2. U 這sosiowatych poza szeregiem 逝sek le膨cych nad lini boczn, a pod p貫tw grzbietow, liczy si jeszcze szeregi le膨ce pod p貫tw t逝szczow. U 這sosia jest od 11 do 15 szereg闚. ㄆska 這sosia  jest cykloidalna bezpromieniowa, z odk豉daj帷ymi si koncentrycznie sklerytami w okresie 篡cia rzecznego wok馧 przesuni皻ego nieco centrum (rys. 6). Okres 篡cia w morzu zaznaczony jest niepe軟ymi pier軼ieniami wok馧 逝ski. Wyrostk闚 pylorycznych od 40 do 74.

Cechy przeliczalne

    Podobnie jak u 這sosia, tak i u troci charakterystyczny jest ukad ko軼i wieczka skrzelowego. Ko嗆 pokrywowa, podpokrywowa i mi璠zypokrywowa stykaj si w jednym miejscu z ko軼i przedpokrywow. Blaszka lemiesza tr鎩k徠na z od 2 do 6 z瑿ami, a na trzonie l lub 2 szeregi z瑿闚. U troci rzek pomorskich na blaszce lemiesza wyst瘼uj od 2 do 3 z瑿闚, a na trzonie do 7 z瑿闚 w jednym szeregu (Che趾owski, 1970). Z瑿y te mog u starszych osobnik闚 wypada. Pierwsze wypadaj z瑿y po這穎ne w tylnej cz窷ci lemiesza. Liczba promieni w bonie podskrzelowej wynosi od 9 do 12. Pozosta貫 cechy przeliczalne zestawiono w tabeli 3. Liczba usek w szeregu poprzecznym, liczona u ryb ososiowatych od linii bocznej do petwy tuszczowej wynosi od 14 do 19, a u troci rzek pomorskich od 14 do 18 (Che趾owski, 1970). ㄆska troci jest cykloidalna, z ksztatu podobna do 逝ski 這sosia, bezpromieniowa (rys. 7). Wyrostk闚 pylorycznych u troci jest od 40 do 66.

 

 

Rys. 1. υso

 

Rys. 2. Tro w璠rowna

 

Rys. 3. υso, stadium parr

 

 

Rys. 4. G這wa 這sosia: Kp - ko嗆 pokrywowa, Kpp - ko嗆 przedpokrywowa,

 Kmp - ko嗆 mi璠zypokrywowa, Kpdp -  ko嗆 podpokrywowa

 

Rys. 5. G這wa 這sosia w okresie rozrodu

 

                 

Rys. 6. ㄆska cykloidalna 這sosia                                      Rys. 7. ㄆska troci w璠rownej

 

Symbol cechy

Opis cechy

 vt.

 D

 A

 P

 V

 l.l.  s/i

 l.l.

 sp. branch.

 liczba kr璕闚

 liczba promieni w p貫twie grzbietowej

 liczba promieni w p貫twie odbytowej

 liczba promieni w p貫twie piersiowej

 liczba promieni w p貫twie brzusznej

 liczba 逝sek (rz璠闚 pod逝積ych nad (s) i pod (i) lini

 liczba 逝sek na linii bocznej

 liczba wyrostk闚 filtracyjnych na 逝ku skrzelowym

Tabela 1.Opis cech przeliczalnych i przyj皻e dla nich symbole

 

Zbiornik lub kraj

Autor

Liczba promieni w p貫twach

vt.

l.l.              s

                  i

sp. branch.

D

A

P

V

Rz. Wyg

(M. Bia貫)

Wa貫cki

(1864)

III  9 - 11

III 7 - 8

-

-

-

130 i wiecej

-

Polska

Staff (1959)

III - V 

9 -12

III - IV 7

-

-

-

114 - 130    22 - 26 

                   18 - 23

17 - 24

Polska

G御owska (1962)

III - V 

9 -12

III - IV 7

-

I - II 

(7) 8 - 9

-

114 - 138    22 - 26

                   18 - 37

17 - 24

Rz. Wyg

(M. Bia貫)

Berg (1948)

III - V 

9 -12

III - IV

7 - 9 (10)

-

I - II

 (7) 8 - 9

59 - 60

114 - 130    22 - 26

                   18 - 23

17 - 24

ZSRR

Berg (1948)

III - IV 

(9) 10 -12

III 8 - 9 (10)

-

I - II  8 - 9

-

116 - 121    22 - 25

                   19 - 24

18 - 21(22)

Kanada

Scott i Crossman

(1973)

10 - 12

8 - 11

14 - 15

9 - 10

58 - 61

 109 - 121        -     

15 - 20

Tabela 2. Zakres warto軼i przeliczalnych 這sosia

 

Zbiornik lub kraj

Autor

Liczba promieni w p貫twach

vt.

l.l.              s

                  i

sp. branch.

D

A

P

V

Polska

Wa貫cki

(1864)

III  9 - 11

III 8 - 9

-

-

-

 -                -

-

Polska

Schechtel

(1925)

-

-

-

-

-

150 - 156        28    

                   36 - 43

-

ZSRR

Berg (1948)

III  8 - 11

II - III 8 - 9

-

I 8

-

118 - 120    23 - 25

                   21 - 24

13 - 18

Polska

Staff (1950)

III  8 - 11

II - III 8 - 9

-

-

-

118 - 120    23 - 25

                   21 - 24

13 - 18

Polska

G御owska (1962)

III  9 - 11

II - III 8 - 9

I 12 - 13

I 7 - 8

-

118 - 156    23 - 28

                   21 - 43

12 - 17

Rz. Pomorza

Che趾owski

(1970)

II - IV

8 - 11

II - IV 

7 - 11

-

-

57 - 60

118 - 146    21 - 29

                   21 - 38

13 - 19

Rz. Polunga

Evsin

(1976)

III - V

9 - 12

III - V

8 - 10

I 12 - 14

-

-

111 - 129    22 - 28

                   20 - 25

14 - 19

Rz. Varzuga

Evsin

(1976)

III - IV

9 - 12

III - V

8 - 10

I 11 - 14

-

-

110 - 119    18 - 26

                   19 - 24

13 - 19

Rz. Pielica

Evsin

(1976)

III - V

9 - 11

III - V

8 - 10

I 12 - 13

-

-

112 - 123    22 - 28

                   20 - 27

14 - 19

Rz. Ma豉 Kuchskevska

Evsin

(1976)

III - V

9 - 11

IV - V 

8 - 10

I 12 - 14

-

-

111 - 124    21 - 27

                   20 - 27

13 - 19

Tabela 3. Zakres warto軼i przeliczalnych troci w璠rownej

 

Poni瞠j por闚nanie dw鏂h ryb z這wionych przeze mnie (sp鎩rz na p貫twy ogonowe i przyr闚naj do rysunk闚 1 i 2).

 

 υso 68 cm z Regi

 

Tro 62 cm z Regi

 

<< Powr鏒

P.Szymanik@poczta.fm  lub tel. 605-469-801 lub SMS
© Szymanik 2000 - 2003